Skip to main content

Posts

NCERT Solutions for Class 6 SST Chapter 7 India’s Cultural Roots भारत की सांस्कृतिक जड़ें

NCERT Solutions for Class 6 SST Chapter 7  India’s Cultural Roots  भारत की सांस्कृतिक जड़ें Page No. 105 Question 1. What are the Vedas? What is their message? वेद क्या हैं? इनका संदेश क्या है? Answer: The word “Veda” comes from the Sanskrit vid which means ‘knowledge’ (hence vidyā, for instance). In fact, there are four Vedas — the Ṛig Veda, the Yajur Veda, the Sāma Veda and the Atharva Veda. They are the most ancient texts of India, and indeed among the most ancient in the world. वेद शब्द विद् से आया है जिसका अर्थ है 'ज्ञान' (उदाहरण के लिए, विद्या)। वास्तव में चार वेद है - ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद और अथर्ववेद। ये भारत के सबसे प्राचीन ग्रंथ हैं और वस्तुत: विश्व के सबसे प्राचीन ग्रंथों में से एक हैं। Question 2. What new schools of thought emerged in India in the 1st millennium BCE? What are their core principles? प्रथम सहस्त्राब्दी सा.सं. पू. में भारत में कौन-कौन से नए दर्शन / मत उभरे ? इनके मूल सिद्धांत क्या हैं? Answer: New schools of thought that emerged in the 1st millenn...

Keywords Definitions for Class 8 Chapter 10 Sound

Keywords Definitions for Class 8 Chapter 10 Sound Question 1: Define the following terms: निम्न पदों को परिभाषित कीजिए: (a) Amplitude आयाम  (b) Eardrum कर्ण पटह  (c) Frequency आवृत्ती  (d) Hertz (Hz) हार्टज़  (e) Larynx कंठ  (f) Loudness प्रबलता  (g) Noise शोर  (h) Oscillation दोलन  (i) Pitch तारत्व  (j) Time period आवर्तकाल  (k) Vibration कंपन  (l) Voice box वाक्यंत्र  (m) Wind pipe श्वास नली  Answer (a) Amplitude – आयाम The maximum height of a wave from its rest position is called amplitude. तरंग की विश्राम स्थिति से अधिकतम ऊँचाई को आयाम कहते हैं। (b) Eardrum – कर्ण-पटह (कर्ण-पर्दा) A thin, stretched membrane inside the ear that vibrates when sound waves strike it. कान के अंदर स्थित एक पतला, खिंचा हुआ पर्दा जो ध्वनि तरंगों के लगने पर कंपन करता है। (c) Frequency – आवृत्ति The number of vibrations made per second is called frequency. प्रति सेकंड होने वाले कंपन की संख्या को आवृत्ति कहते हैं। (d) Hertz (Hz) – हर्ट्ज़ Hert...

NCERT Solution for Class 8 Sanskrit Chapter 13 क्षितौ राजते भारतस्वर्णभूमिः

 NCERT Solution for Class 8 Sanskrit Chapter 13 क्षितौ राजते भारतस्वर्णभूमिः प्रश्न 1: प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत- (क) इयं धरा कैः स्वर्णवद् भाति? उत्तरम्: शष्यैर्धरयं। (ख) भारतस्वर्णभूमिः कुत्र राजते? उत्तरम्: क्षितौ। (ग) इयं केषां महाशक्तिभिः पूरिता? उत्तरम्: अणून।  (घ) इयं भूः कस्मिन् युतानाम् अस्ति? उत्तरम्: प्रबनधे।  (ङ) अत्र किं सदैव सुपूर्णमस्ति? उत्तरम्: खाद्यान्नभाण्ड। प्रश्न 2. समानार्थकपदानि पाठात् चित्वा लिखत- (क) पृथिव्याम् __________ (क्षितौ / पर्वतेषु / त्रिलोक्याम्) (ख) सुशोभते __________ (लिखते / भाति / पिबति) (ग) बुद्धिमताम् __________ (पर्वणा म् / उत्सवानाम् / विपश्चिज्जनानाम्) (घ) मयूराणाम् __________ (शिखी नाम् / शुकानाम् / पिकानाम्) (ङ) अनेकेषाम् __________ (जनानाम् / वैज्ञानिकानाम् / बहूनाम्) उत्तरम्: (क) पृथिव्याम् क्षितौ (ख) सुशोभते भाति (ग) बुद्धिमताम् विपश्चिज्जनानाम् (घ) मयूराणाम् पिकानाम् (ङ) अनेकेषाम् बहूनाम् प्रश्न 3. श्लोकांशमेलनं कृत्वा लिखत- उत्तरम्: (क) त्रिशूलाग्निनागैः पृथिव्यास्त्रधोरैः – अणूनां महाशक्तिभिः पूरितेयम् (ख) सदा पर्...

NCERT Solution for Class 8 Sanskrit Chapter 12 कः रक्षति कः रक्षितः

NCERT Solution for Class 8 Sanskrit Chapter 12 कः रक्षति कः रक्षितः 1. प्रश्नानाम उत्तराणि एकपदेन लिखत– (क) केन पीडितः वैभवः बहिरागतः ? (ख) भवनेत्यादीनां निर्माणाय के कर्त्यन्ते? (ग) मार्गे किं दृष्ट्वा बालाः परस्परं वार्तालाप कुर्वन्ति? (घ) वयं शिक्षिताः अपि कथमाचरामः ? (ङ) प्लास्टिकस्य मृत्तिकायां लयाभावात् कस्य कृते महती क्षतिः भवति? (च) अद्य निदाघतापतप्तस्य किं शुष्कतां याति? उत्तराणि:- (क) विद्यु दभावेन (ख) वृक्षाः (ग) अवकार भाण्डारम् (घ) अशिक्षिता इवाचराम: (ङ) पर्यावरणस्य (च) तालुहि 2. पूर्णवाक्येन उत्तराणि लिखत– (क) परमिन्दर् गृहात् बहिरागत्य किं पश्यति? (ख) अस्माभिः केषां निर्माणाय वृक्षाः कर्त्यन्ते? (ग) विनयः संगीतामाहूय किं वदति? (घ) रोजलिन् आगत्य किं करोति? (ङ) अन्ते जोसेफः पर्यावरणक्षायै कः उपायः बोधयति? उत्तराणि:- (क) परमिन्दर् गृहात् बहिरागत्य पश्यति यत् वायुवेगः तु सर्वथा अवरुद्धः । (ख) अस्माभिः बहुभूकिमभवनानां भूमिगतमार्गाणां मेट्रो मार्गाणाम् उपरिगमिसेतूनां च निर्माणाय वृक्षाः कर्त्यन्ते। (ग) विनयः संगीतामाहूय वदति यत् (घ) रोजलिन् आगत्य बालैः साकं स्वक्षिप्तमवकरं मार्...

NCERT Solution for Class 8 Sanskrit Chapter 11 सावित्री बाई फुले

NCERT Solution for Class 8 Sanskrit Chapter 11 सावित्री बाई फुले 1. एकपदेन उत्तरत– (क) कीदृशीनां कुरीतीनां सावित्री मुखरं विरोधम् अकरोत्? उत्तरम्- सामाजिककुरीतीनाम्।  (ख) के कूपात् जलोद्धरणम् अवारयन्? उत्तरम्- उच्चवर्गीया:।  (ग) का स्वदृढनिश्चयात् न विचलति? उत्तरम्- सावित्रीबाई।  (घ) विधवानां शिरोमुण्डनस्य निराकरणाय सा कै: मिलिता? उत्तरम्- नापितैः ।  (ङ) सा कासां कृते प्रदेशस्य प्रथमं विद्यालयम् आरभत? उत्तरम्- कन्यानाम्। 2. पूर्णवाक्येन उत्तरत– (क) किं किं सहमाना सावित्रीबाई स्वदृढनिश्चयात् न विचलति? उत्तरम्- मार्गे कश्चित् सावित्रीबाई उपरि धूलिं कश्चित् च प्रस्तरखण्डान् क्षिपति। इदं सहमाना सावित्रीबाई स्वदृढनिश्चयात् न विचलति। (ख) सावित्रीबाईफुलेमहोदयायाः पित्रो: नाम किमासीत्? उत्तरम्- सावित्रीबाईफुलेमहोदयायाः पित्रो: नाम खन्डोजी इति आसीत्। (ग) विवाहानन्तरमपि सावित्र्याः मनसि अध्ययनाभिलाषा कथम् उत्साहं प्राप्तवती? उत्तरम्- विवाहानन्तरमपि सावित्र्याः मनसि अध्ययनाभिलाषा उत्साहं प्राप्तवती यतः तस्याः पतिः ‘ज्योतिबा-फुले’ स्त्रीशिक्षाया: प्रबलः समर्थकः आसीत्।  (घ) ...